Депрессия бөтен дөнья буенча миллионлаган кешегә тәэсир итә, һәм күп кешеләр кәеф төшүен җиңеләйтү өчен табигый чараларга, шул исәптән кояш нурларына, мөрәҗәгать итәләр. Ләкин кояш нурлары чикләнгән булу сәбәпле (һава торышы, яшәү рәвеше яки урын аркасында), кайберәүләр солярийлар (солярийлар) кәефне шундый ук күтәрә аламы дип уйлыйлар. Кояш нурлары һәм солярийлар ультрафиолет нурланышы чыгарса да, аларның депрессиягә йогынтысы бик нык аерылып тора. Солярийларның ничек эшләвеннән алып психик сәламәтлек һәм физик иминлек өчен куркынычларына кадәр фактларны җентекләп карап чыгыйк.
1. Шезлонгларның кәеф белән бәйләнеше: яктылык һәм депрессия артындагы фән
Солярийларның депрессиядән котылуга ярдәм итә алуын аңлау өчен, безгә башта кояш нурларын, ультрафиолет нурланышын һәм кәефне көйләүне бәйләргә кирәк. Менә төп фән:
D витамины җитештерү: Кояш нурлары (аерым алганда, UVB нурлары) тирене D витамины җитештерүгә этәрә. D витамины дәрәҗәсе түбән булу депрессиянең югарырак күрсәткечләре белән бәйле, чөнки бу матдә кәефне көйләүче ми функцияләрен хуплый (мәсәлән, серотонин җитештерү).
Циркадиан ритмы: Табигый кояш нуры организмның циркадиан ритмын (эчке сәгать) синхронлаштырырга ярдәм итә, бу йокы сыйфатына тәэсир итә. Начар йокы депрессияне көчәйтә, шуңа күрә тотрыклы циркадиан ритмнары кәефне турыдан-туры булмаган рәвештә яхшырта ала.
Солярийларның чикләүләре: Солярийлар ультрафиолет нурланышларын чыгара (күбесенчә, UVA, бераз UVB белән), ләкин алар кәефне күтәрү өчен түгел, ә кояш нурлары өчен эшләнгән. Аларның UVB дәрәҗәсе еш кына табигый кояш нурларыннан түбәнрәк (бигрәк тә коммерция модельләрендә), һәм аларның концентрацияләнгән нурлары психик сәламәтлек өчен файдалы булган табигый яктылыкның тулы спектрын кабатламый.
2. Солярийлар чыннан да депрессиядән котылырга ярдәм итәме? Дәлилләр
Кыска җавап: Юк — солярийларның депрессиягә ярдәм итүенә ышанычлы дәлилләр юк, һәм алар психик һәм физик сәламәтлекне начарайтырга мөмкин булган җитди куркынычлар тудыра. Менә ни өчен:
Клиник дәлилләр җитми: Зур күләмле тикшеренүләр солярийларның депрессия симптомнарын киметүен күрсәтә. Кайбер кешеләр солярийдан соң кәефнең вакытлыча күтәрелүен хәбәр итсәләр дә, бу, мөгаен, ультрафиолет нурланышы үзе түгел, ә релаксация яки "үзеңә кайгырту" хисе кебек факторлар белән бәйле.
D витамины нәтиҗәсезлеге: Солярийлар депрессиядән соң D витаминын арттыруның начар ысулы. Солярийдан җитәрлек D витамины алу өчен, сезгә куркынычсыз булганнан күпкә артык зарарлы ультрафиолет нурланышына дучар булырга кирәк (тире яман шеше куркынычын арттыра).
Психик сәламәтлекнең начарлану куркынычы: Солярий куллану тән образы белән бәйле проблемалар (мәсәлән, кояш нурларын саклап калырга мәҗбүр булу) һәм тире зыяны турында борчылу белән бәйле. Кайберәүләр өчен бу борчылулар депрессия симптомнарын көчәйтергә мөмкин.
3. Шезлонглар һәм депрессия турында еш бирелә торган сораулар
1 нче сорау: Әгәр кояш нурлары минем депрессиягә ярдәм итсә, ни өчен солярийлар кулланып булмый?
Кояш нурлары ультрафиолет нурланышыннан күбрәкне тәкъдим итә. Ул тулы спектрлы яктылык (шул исәптән зәңгәр яктылык) бирә, ул минең кәеф үзәкләрен һәм циркадиан ритмын турыдан-туры көйли. Солярийлар, киресенчә:
Күбесенчә UVA нурларын чыгара (ул циркадиан сәламәтлекне, шулай ук табигый яктылыкны хупламый).
Көндезге түбән кәеф белән көрәшү өчен төп ачкыч булган мелатонинны (йокы гормоны) бастыруга һәм уяулыкны арттыруга ярдәм итүче зәңгәр яктылык җитмәү.
Эчтә аерым куллануны таләп итә, бу ачык һавада булуның кәефкә файдасын күрми (мәсәлән, саф һавада, табигатьтә булу).
2 нче сорау: Депрессияне дәваламаганга караганда, солярийлар куркынычсызракмы?
Әлбәттә, юк. Дәваламый торган депрессия җитди, ләкин солярийлар тормыш өчен куркыныч тудыра (тире яман шеше кебек), алар исбатланмаган кәеф файдасыннан күпкә артыграк. Депрессияне дәвалау өчен куркынычсыз, дәлилләргә нигезләнгән ысуллар бар, шул исәптән терапия, дарулар һәм яктылык терапиясе (солярийлар түгел).
3 нче сорау: Депрессия өчен солярийлар һәм медицина яктылык терапиясе арасында нинди аерма бар?
Медицина якты яктылык терапиясе (сезонлы аффектив бозылулар яки SAD өчен кулланыла) солярийлардан бик нык аерылып тора:
Яктылык төре: Яктылык терапиясе тулы спектрлы ак яктылык (яки зәңгәр яктылык) куллана, ультрафиолет нурланышы юк. Шезлонгларда ультрафиолет нурланышы кулланыла.
Максат: Яктылык терапиясе минең тәүлек ритмына һәм серотонин дәрәҗәсенә юнәлтелгән. Солярийлар тире пигментациясенә (загарга) юнәлтелгән.
Куркынычсызлык: Яктылык терапиясе FDA тарафыннан SAD өчен расланган һәм минималь ян эффектларга ия (мәсәлән, күзнең җиңелчә киеренкелеге). Солярийлар депрессия өчен расланмаган һәм Бөтендөнья сәламәтлек саклау оешмасы (БСО) тарафыннан канцерогеннар дип классификацияләнгән.
4. Кәефне күтәрү өчен шезлонгларга куркынычсыз альтернативалар
Әгәр дә сез депрессиядән интегәсез икән, бигрәк тә сезонлы депрессиядән интегәсез икән, менә сезгә солярийларга альтернатива буларак дәлилләргә нигезләнгән вариантлар:
Медицина яктылык терапиясе: FDA тарафыннан расланган яктылык терапиясе тартмасын (10,000 люкс) көн саен 10–30 минут, мөмкин булса иртән кулланыгыз. Бу SAD өчен алтын стандарт.
Табигый кояш нуры: Көн саен 15–30 минут ачык һавада үткәрегез (хәтта болытлы көннәрдә дә). Иртәнге кояш циркадиан ритмын көйләү өчен иң яхшысы.
D витамины өстәмәләре: Әгәр дә сездә D витамины җитмәсә, өстәмә кабул итегез (табибыгыз тәкъдим иткәнчә). Бу ультрафиолет нурланышына дучар булудан саклый, шул ук вакытта туклыклы матдәләр дәрәҗәсен арттыра.
Сөйләшү терапиясе: Когнитив-тәртип терапиясе (КТТ) депрессия өчен бик нәтиҗәле һәм түбән кәефнең төп сәбәпләрен дәвалый ала.
5. Төп фикерләр: Шезлонглар һәм депрессия
Солярийлар депрессиядән котылырга ярдәм итми һәм аларны беркайчан да дәвалау чарасы буларак кулланырга ярамый. Куркынычлар (тире яман шеше, вакытыннан алда картаю, тән имиджындагы стресс) кәефкә тәэсир итүче исбатланмаган файдалардан күпкә артып китә.
Табигый кояш нуры һәм медицина яктылык терапиясе - тирегезгә зыян китермичә, депрессияне, бигрәк тә SADны, җиңеләйтүнең куркынычсыз, дәлилләргә нигезләнгән ысуллары.
Әгәр дә сез депрессия белән көрәшәсез икән, медицина хезмәткәре белән сөйләшегез. Алар сезгә шәхси дәвалау ысулларын, мәсәлән, терапия, дарулар яки яктылык терапиясен тәкъдим итә ала.
Депрессиягә шәфкатьле, фәнни нигезләнгән ярдәм кирәк. Солярийлар икесен дә тәкъдим итми - психик һәм физик сәламәтлекне яклаучы ысулларга таяныгыз.
Әгәр дә сез сезонлы депрессия (СДД) белән кызыксынсагыз, мин медицина яктылык терапиясен куркынычсыз куллану буенча адым саен кулланма төзи алам, шул исәптән җайланманы ничек сайларга һәм көндәлек режимны ничек төзергә. Бу сезгә файдалы булыр идеме?