Ультрафиолет (УФ) нурланышы, табигый кояш нурларыннанмы яки ясалма чыганакларданмы, мәсәлән, солярий аппаратларыннанмы, кеше иммунитетына катлаулы йогынты ясый. Уртача ультрафиолет нурланышы D витамины синтезын хуплый - бу иммун функциясе өчен файдалы, ә артык йогынты, бигрәк тә солярий аппаратларыннанмы, иммунитетны киметергә һәм сәламәтлек өчен куркынычларны арттырырга мөмкин.
Ультрафиолет нурларының иммун системасына нинди йогынтысы бар?
1. Ультрафиолет нурланышы һәм иммун модуляциясе
A. Иммуносупрессив йогынты
Урындагы иммунитетны бастыру:
UVB (280–315 нм) һәм UVA (315–400 нм) нурлары тирегә үтеп керә, кератиноцитлардагы һәм иммун күзәнәкләрдәге ДНКга зыян китерә.
Бу иммуносупрессив цитокиннарның (мәсәлән, IL-10, TNF-α) бүленеп чыгуын стимуллаштыра, тиренең инфекцияләр һәм яман шеш авырулары белән көрәшү сәләтен киметә.
Лангерганс күзәнәкләре (тиредәге төп иммун сакчылары) кими, антиген презентациясен көчсезләндерә.
Системалы иммунитетны басу:
Хроник ультрафиолет нурланышы (бигрәк тә солярийларда UVA) Т-күзәнәкләре функциясен киметергә мөмкин, бу организмның инфекцияләрдән һәм вакциналардан саклануын киметә.
Тикшеренүләр солярийларны артык күп куллануны вируслы инфекцияләргә (мәсәлән, гади герпес, HPV) һәм бактериаль тире инфекцияләренә бирешүчәнлекнең артуы белән бәйли.
B. D витамины һәм иммунитет өчен файда
UVB белән индукцияләнгән D витамины микробларга каршы пептид (мәсәлән, катецидин) җитештерүне стимуллаштыру юлы белән тумыштан килгән иммунитетны көчәйтә.
Ләкин, солярий машиналары күбесенчә UVA бүлеп чыгара, ул D витаминын нәтиҗәле рәвештә җитештерми, бу исә бу файданы юкка чыгара.
Ультрафиолет нурларының иммунитетка йогынтысын фәнни яктан ничек хәл итәргә мөмкин?
1. Ешлыкны һәм контроль вакытын киметегез.
Озак вакытлы тупланган нурланыштан саклану өчен, кояшка карату сеанслары 10 минуттан артмаска һәм атнага ике тапкырдан да артмаска тиеш.
2. Операция алдыннан һәм аннан соң кайгыртуны көчәйтегез.
Тирне дымландыручы чаралар куллану һәм антиоксидантлар (С һәм Е витаминнары) һәм тернәкләндерүче тирегә кайгырту чаралары ультрафиолет нурлары китергән зыянны киметергә мөмкин.
3. Организмдагы үзгәрешләргә игътибар итегез.
Әгәр дә сездә кабат инфекцияләр, гадәти булмаган тире кычытуы яки эритема күзәтелсә, тиз арада медицина ярдәменә мөрәҗәгать итегез һәм солярий продуктларын куллануны туктатыгыз.