Яктылык булсын — авыртуыгыз, тирегез һәм җәрәхәтләрегез өчен, ягъни. Кызыл яктылыкның төрле сәламәтлек һәм эстетика проблемаларын дәвалау мөмкинлекләре тикшеренүчеләрнең, университетларның һәм хастаханәләрнең, шулай ук өйдә кулланыла торган җайланмаларның кызыксынуы аркасында гына барлыкка килә.
Кызыл яктылык терапиясе (RLT) - фотомедицина төре, ул "тире һәм башка сәламәтлек проблемаларын дәвалау өчен яктылык куллану", ди Нью-Йоркның Бруклин шәһәрендәге SUNY Downstate Сәламәтлек фәннәре университетының Фотомедицина үзәгенә нигез салучы, медицина фәннәре докторы Джаред Джагдео.
Монда терапия тарихы, аның ничек эшләве, аның потенциаль файдасы, дәвалаудан нәрсә көтәргә кирәклеге һәм башкалар турында белегез.
Кызыл ут терапиясе тарихы
Яктылык терапиясенең тагын бер термины бар, ул фотобиомодуляция (яки кыскача PBM), ди Буффало университеты доценты һәм Көнбатыш Вирджиния штатының Шепердстаун шәһәрендәге Шеперд университетының Фотобиомодуляция буенча осталык үзәгенең вакытлыча директоры, PhD, DDS Правин Арани. Шул ук нәрсә өчен башка терминнар - түбән дәрәҗәдәге лазер белән дәвалау (LLLT), фотостимуляция һәм салкын лазер белән дәвалау, ди ул.
Яктылык терапиясе 50 елдан артык бар. Аны 1960-нчы елларда, венгр табибы Эндре Местер ачкан, ул вакытта тычканнарда кызыл лазерлар белән үткәрелгән фәнни экспериментлар чәч үсүенә һәм яраларның төзәлүенә китергән, дип язылган 2017 елның декабрендә Journal of Biophotonics журналында бастырылган тикшеренү мәкаләсендә. Еллар дәвамында яктылык терапиясе күбесенчә ялган дип саналды. Ләкин яңа тикшеренүләр белән (кайберләре каршылыклы), фәнни җәмәгатьчелек моңа игътибар итә башлады.
"Хәзерге вакытта Америка Кушма Штатларында кызыл яктылык терапиясе әле дә гадәти булмаган фән дип санала. Ләкин бу технологияне кулланып, аны пациентлар өчен куллану мөмкинлеген бирүче академик һәм клиник үзәкләр арта бара", - ди доктор Арани.
Хәзерге вакытта Шеперд Университетындагы кебек үзәкләр сәламәтлек саклау белгечләрен һәм галимнәрне PBM клиник дәвалау ысулы буларак легитимлыгы турында белем бирүгә багышланган, шулай ук Төньяк Америка Фотобиомодуляция Терапиясе Ассоциациясе (NAALT) һәм PBM Фонды кебек һөнәри оешмалар бар. Кызыл яктылык терапиясенең иң популяр кулланылышларының берсе - тирегә кайгырту, һәм өйдә арзан җайланмаларның булуы аның популярлыгын арттырды.
Кызыл яктылык терапиясе ничек эшли
Фотобиомодуляция билгеле бер дулкын озынлыкларындагы яктылыкны куллана. Арани сүзләренчә, бу 400 нанометрдан (нм) (зәңгәр) 1200 нмга кадәр (якын инфракызыл). Милли атмосфера тикшеренүләре үзәге мәгълүматлары буенча, кызыл яктылыкның дулкын озынлыгы 620 дән 750 нм га кадәр. Бу күренә торган яктылык.
Зәңгәр, яшел һәм кызыл яктылык барысы да PBM дәвалауда нәтиҗәле кулланылган, ди ул. Озынрак дулкын озынлыгындагы яктылык булган якын инфракызыл яктылык (1200 нм га кадәр) PBMда да кулланыла һәм инфракызыл сауналарда бар. Бу яктылык кызыл булып күренсә дә, чынлыкта инфракызыл яктылык күренми һәм физиологик үзгәрешләрне китереп чыгару өчен тәнне эчтән җылыта.
Кызыл яктылык терапиясе, аеруча, соңгы елларда популярлашты һәм, мөгаен, иң танылган һәм иң җиңел кулланылышта булган ысулдыр. "Кызыл яктылык җайланмаларын җитештерү җиңелрәк һәм алар киң таралган", ди Арани.
Шулай итеп, ул ничек эшли? Фотоннар (яктылык кисәкчәләре) тире янына урнаштырылганда, алар тукымаларга үтеп керә һәм хромофорларны (аңа төс бирүче молекуланың бер өлеше) активлаштыра, бу күзәнәкләрдә үзгәрешләрне башлап җибәрә, дип хәбәр итә Америка Лазер Медицинасы һәм Хирургия Җәмгыяте. Моннан тыш, кызыл яктылык терапиясе шулай ук митохондрияләргә (күзәнәкләрнең энергия базасы) тәэсир итә, дәвалануны стимуллаштыру өчен АТФ (энергия) җитештерә, дип билгеләп үтә PBM Фонды.
Кызыл яктылык терапиясе эшләсен өчен, сәламәтлек проблемагызга карап, билгеле бер протоколлар һәм дозалар кулланылырга тиеш, шуңа күрә белемле табиб бик мөһим, ди Арани. Мөмкин булса, бу дәвалау ысулын хастаханәдән, университеттан яки клиник учреждениедән эзләгез. Ул салоннардан яки спа-салоннардан кызыл яктылык терапиясен кулланудан баш тартырга киңәш итә.
Кызыл ут җайланмаларын сатып алып, өйдә тирегә кайгырту өчен кулланырга мөмкин, һәм аларны гадәттә күрсәтмәләр буенча куллану куркынычсыз, ди доктор Джагдео.
Кызыл яктылык терапиясе җайланмаларында, дәвалау сәбәбенә карап, кул җайланмалары, LED панельләр яки тулы тән өчен караватлар буларак кулланыла торган LED кызыл утлар бар. Кайбер җайланмалар кызыл һәм якын инфракызыл утларны кулланалар, ләкин, гомумән алганда, кызыл яктылык терапиясенең төрле төрләре юк.
Кызыл ут терапиясе төрләре
Кызыл яктылык терапиясе җайланмаларында, дәвалау сәбәбенә карап, кул җайланмалары, LED панельләр яки тулы тән өчен караватлар буларак кулланыла торган LED кызыл утлар бар. Кайбер җайланмалар кызыл һәм якын инфракызыл утларны кулланалар, ләкин, гомумән алганда, кызыл яктылык терапиясенең төрле төрләре юк.
Кызыл ут терапиясенең мөмкин булган файдалары
Кызыл яктылык терапиясе буенча тикшеренүләр өметле булса да, каршылыклы тикшеренүләр әле дә бар - һәм кайберләре билгеле бер сәламәтлек проблемалары өчен бернинди файда да күрсәтми. Гомумән алганда, галимнәр һәм практиклар кызыл яктылык терапиясенең файдасын тулысынча аңлау өчен, тикшеренүләрне гомуми стандартлаштыру (дозасы һәм вакыты буенча) кирәк. Белгечләр фикеренчә, түбәндә кызыл яктылык терапиясенең өметле кулланылышы китерелгән.
Тиредә яшь кыяфәтне яхшырта
Кызыл яктылык терапиясенең иң еш искә алына торган файдаларының берсе - аның тирегә йогынтысы. Аны түбәндәгеләрне хәл итү өчен кулланырга мөмкин:
Акне
Нечкә сызыклар һәм җыерчыклар
Чәч үсү
Кызару
Кызыл яктылык терапиясе кызаруны, җимчәләрне һәм чәч үсүен бетерү өчен ялкынсынуны киметә, шулай ук бу авыруларны җирле яки авыз аша дәвалауның тагын да яхшырак эшләвенә мөмкинлек бирә, ди Джагдео. Моннан тыш, җимчәләрне бетерүгә килгәндә, "кызыл яктылык терапиясе җимчәләр барлыкка килү белән бәйле бактерияләргә каршы иммун саклануыбызны арттыра", дип өсти ул. Кливленд клиникасы мәгълүматлары буенча, җыерчыклар һәм сызыклар өчен бу дәвалау ысуллары коллаген таркалуы белән бәйле ферментларга юнәлтелгән һәм коллаген җитештерүне стимуллаштыра.
Спорт җәрәхәтләрен тернәкләндерүгә ярдәм итә
Җәрәхәт аркасында читтә калу психик һәм физик яктан бик авыр, ләкин кызыл яктылык терапиясе сезгә аякка басарга ярдәм итә ала. "Кызыл яктылык скелет мускуллары эшчәнлеген яхшырту, авыртуны киметү һәм җәрәхәттән соң савыгуны яхшырту өчен кулланылырга мөмкин", ди Арани. 2021 елның декабрендә Life журналында бастырылган рецензия авторлары PBM спорт җәрәхәтләрен дәвалауда да, спорт күрсәткечләрен яхшырту өчен дә кулланылырга мөмкин дип билгеләп үттеләр, гәрчә күбрәк тикшеренүләр кирәк булса да.
Яраларны дәваларга ярдәм итә
Авызыгызда җәрәхәт яки аякта ачык яра булса да, кызыл яктылыкның ялкынсынуга каршы үзлекләре организмның төзәлү сәләтен яхшырта, ди Арани, ул 2019 елның апрелендә "Тере һәм яраларны карау буенча алдаулар" журналында бу тема буенча рецензия бастырган. "Минем лабораториядә үткәрелгән тикшеренүләр PBM тукымаларның төзәлүен һәм регенерациясен стимуллаштыра торган көчле үсеш факторын активлаштыра алуын күрсәтә", дип аңлата ул, бу аеруча авыз куышлыгы яралары өчен мөһим булырга мөмкин, дип күрсәтә тикшеренүләр.
Авыртуны киметә
Авыртуны дәвалау бик авыр, ләкин яктылык терапиясе ярдәм итү өчен яраклы корал булырга мөмкин. "Кызыл яктылык авыртуны җибәрүче нейроннарга тәэсир итә", ди Арани.
2022 елның июлендә Journal of Pain журналында бастырылган бер күзәтүгә караганда, кызыл яктылык кайбер төр авыртулар өчен башкаларга караганда яхшырак булырга мөмкин. Авторлар кызыл яктылыкның фибромиалгия, хроник түбән кан басымы, остеоартрит һәм нейропатия кебек авырту авырулары өчен нәтиҗәлелегенә кайбер дәлилләр барлыгын билгеләп үттеләр.
Ракны дәвалауның ян йогынтыларын киметә
Арани сүзләренчә, химиотерапия яки нур терапиясе алдыннан профилактик максатларда кулланылганда, кызыл яктылык терапиясе авырту кебек ян эффектларны һәм аларның дәрәҗәсен киметергә ярдәм итә ала, ләкин бу файданы тулысынча аңлау өчен күбрәк кешеләр катнашында тикшеренүләр кирәк.
Мәсәлән, 2021 елның декабрендә Photonics журналында бастырылган тычканнар өстендә үткәрелгән бер тикшеренүдә кызыл яктылык һәм инфракызыл терапия нурланышта тире зыянының авырлыгын киметүе һәм тиренең төзәлү сәләтен яхшыртуы ачыкланган. Бу хайваннарда үткәрелгән тикшеренү, гәрчә ул күбрәк кирәкле тикшеренүләр үткәрү өчен нигез сала.
Башка элеккеге тикшеренүләр дә PBM баш һәм муен яман шеше белән авыручыларда авыз куышлыгы тукымалары шешүен һәм ялкынсынуын киметүен күрсәтте, ләкин күбрәк тикшеренүләр кирәк.
Кызыл ут терапиясе куркынычлары
Кызыл яктылык терапиясе АКШ Азык-төлек һәм дарулар идарәсе (FDA) тарафыннан расланган, дип хәбәр итә PBM фонды. Джагдео әйтүенчә, ул бик куркынычсыз дип санала, гәрчә өйдәге җайланма куллансагыз, кулланучы хатасы булу ихтималы бар. Мәсәлән, җайланманы артык күп кулланырга яки җитештерүче тәкъдим иткәннән ешрак кулланырга мөмкин. Бәхетле хәбәр шунда ки, күп кенә өйдәге җайланмаларда автоматик таймер һәм сүндерү бар, ди Джагдео, бу аны артык күп кулланмаска ярдәм итә. Һәрвакыт күрсәтмәләрне үтәгез һәм Journal of Pain рецензиясендә кайбер кулланучылар өчен мигрень симптомнарының начарлану куркынычы турында әйтелгәнен истә тотыгыз. Шулай ук тиешле табибка (мәсәлән, дерматолог яки PCP) кызыл яктылык терапиясенең сезнең дәвалау планыгызда булуын аңлату өчен мөрәҗәгать итү мөһим. Ниһаять, абруйлы белгечтән дәвалану сорагыз. "Яктылык зыян китерергә мөмкин, ләкин дөрес протокол кулланылса, сез бернинди ян эффектлар күрмисез", ди Джагдео.
Кызыл ут терапиясен кем сынап карарга (һәм аннан баш тартырга) мөмкин
Кызыл яктылык терапиясе ярдәмчел дәвалау буларак эшләнгән. Мәгънәсе: Кызыл яктылык терапиясе сәламәтлек яки тире проблемасын хәл итү өчен кулланыла торган бердәнбер дәвалау чарасы булуы бик ихтимал түгел. Мәсәлән, кызыл яктылык белән беррәттән, сез шулай ук акне яки нечкә җыерчыклар өчен тышкы кулланма (мәсәлән, ретиноид) куллана аласыз, дип билгели Джагдео. Әгәр сез йөкле булсагыз, кызыл яктылык терапиясеннән баш тартырга кирәк, ди Арани. Әгәр сез билгеле бер медицина хәлен дәвалыйсыз икән, башта табибыгыз белән киңәшләшегез.
Кызыл ут терапиясен башлау
Менә сезгә профессиональ медицина хезмәткәре җитәкчелегендә кызыл яктылык терапиясен сынап караганчы белергә кирәк булган нәрсәләр. Гадәттә, кызыл яктылык терапиясе билгеле бер вакыт эчендә берничә сеанс рәвешендә башкарыла. Мәсәлән, Джагдео әйтүенчә, тире проблемаларына килгәндә, ул кызыл яктылык терапиясен атнага өч тапкыр, һәр тапкыр 10 минуттан, ким дигәндә бер ай дәвамында сынап карарга киңәш итә. "Кайбер пациентлар нәтиҗәләрне бер ай эчендә күрәчәк, ләкин еш кына бу нәтиҗәләр вакыт узу белән яхшыра бара", ди ул. Күп кенә өйдә кызыл яктылык терапиясе җайланмалары сатып алырга мөмкин булса да, кызыл яктылык терапиясен үзегез сынап караганчы, дерматолог яки авырту белгече белән сөйләшү һәрвакыт яхшырак. Квалификацияле медицина хезмәткәре белән сөйләшү сезгә сәламәтлек максатларыгызны билгеләргә һәм кызыл яктылык терапиясенең сезнең өчен туры килүен билгеләргә генә түгел, ә шулай ук бәясенә лаеклы махсус өйдәге җайланманы табарга да ярдәм итәчәк.
Кызыл ут терапиясе алдыннан, вакытында һәм аннан соң нәрсә көтәргә
Бу, мөгаен, авырттырмас. Кызыл яктылык терапиясе инвазив түгел һәм күпчелек кешеләр өчен авыртусыз. Кул җайланмасын җәрәхәт яки авырту урынындагы тирегә басарга мөмкин. Әгәр сез бөтен тән өчен караватта яки кызыл һәм якын инфракызыл яктылыкны кулланучы капсулада ятсагыз, якын инфракызыл лампалардан җылылык сизәргә мөмкин. Арани әйтүенчә, дәвалаудан ян эффектлар көтмәскә кирәк. Күзләрегезгә игътибар итегез. Дәвалау вакытында табибтан күзлек кияргә кирәкме дип сорагыз. Сез үзегезне тыныч хис итә аласыз. Кызыл яктылык терапиясенең зур өстенлекләренең берсе - кешеләрнең дәвалаудан соң үзләрен ничек тыныч хис итүләре, ди Джагдео. Бу вакытны үзегезнең вакытыгыз дип санагыз һәм тынычландыручы эффектларга таяныгыз. Сезгә бердән артык дәвалау кирәк булырга мөмкин. Дәвалау күләмен тулысынча аңлау өчен, табибыгыз белән алдан сөйләшегез, күпме сеанс кирәклеген (һәм ничек ешлыгын) аңлагыз. Бу сез хәл итә торган сәламәтлек мәсьәләсенә карап бик нык аерылып торачак. "Кайбер очракларда хәтта бер генә дәвалау да нәтиҗәле булып чыкты, ә иң интенсив PBM дәвалавы атнага өч тапкыр, ким дигәндә дүрт атна дәвамында, күренекле нәтиҗәгә ирешү өчен", - ди Арани. Боларның барысын да әйтеп, фототерапия дөньясы үзгәрүен һәм төрле дулкын озынлыкларын, дозаларын һәм җайланмаларын билгеле бер сәламәтлек шартлары өчен иң яхшы куллануны билгеләү өчен күбрәк тикшеренүләр кирәклеген истә тотыгыз. Сорауларыгыз булса яки кыйммәтле дәвалауга керешкәнче, дерматолог, авырту белгече яки табиб белән киңәшләшү яхшырак. Медицина ярдәме сезгә конкрет сәламәтлек максатларыгыз өчен кызыл яктылык терапиясенең файдасын һәм куркынычларын чагыштырырга ярдәм итәчәк.
Без яраткан кызыл яктылык терапиясе ресурслары
Иң яхшы оешмалар
PBM фондыPBM нәрсә ул, ничек эшләве һәм нинди сәламәтлек проблемаларын хәл итү өчен кулланылырга мөмкин булуы турында мәгълүмат алу өчен, бу фонд бик яхшы чыганак булып тора. Шулай ук, сез кызыл яктылык терапиясенең аларга ничек ярдәм итүе турында сөйләгән пациентларның фикерләре белән видеоларны карый алачаксыз. Америка Дерматология АкадемиясеПешкә салышлы дерматологик ассоциация тире турында төрле темалар буенча белем бирә, шул исәптән розацеа, акне һәм псориаз кебек төрле авырулар өчен яктылык терапиясен куллану турында, тикшеренүләрнең кайда торуы турында объектив, фәнни яктан нигезләнгән караш тәкъдим итә.
Иң яхшы академик үзәк
Shepherd UniversityШеперд университеты күптән түгел фотобиомодуляция (кызыл яктылык терапиясен дә кертеп) өлкәсендә фәнни аңлауны һәм алгарышны алга этәрү өчен яңа Фотобиомодуляция өлкәсендәге алдынгылык үзәген ачты.
Иң яхшы фәнни чыганаклар
Фотобиомодуляция, Фотомедицина һәм Лазер хирургиясеФототерапия буенча фәнни әдәбияттан хәбәрдар булырга телисезме? Фототерапия, түбән дәрәҗәдәге лазер терапиясе, фотобиомодуляция һәм лазер хирургиясе буенча хәзерге һәм элеккеге саннар өчен Photobiomodulation, Photomedicine, and Laser Surgery журналын карагыз. NCCIH Милли Комплементар һәм Интегратив Сәламәтлек Үзәге - өстәмә терапияләр артында фәнни консенсус кайда торуын ачыклау өчен бик яхшы чыганак. Сез аларның мәгълүмат базасында тема яки сәламәтлек белән бәйле проблемалар буенча эзли аласыз һәм тикшеренүләр белән хупланган (яки хупланмаган) терапияләр турында укый аласыз.